Op 8 juni klikten zo’n 23 studenten en professionals op dezelfde Zoom-link en begonnen ze met elkaar te praten. In Nederland was het 14.00 uur ’s middags. In Colombia 07.00 uur ’s ochtends. In Kenia 15.00 uur. In India was het 17.30 uur 's avonds. Eenzelfde gesprek, vier tijdzones, één gesprek. Het programma waaraan ze deelnamen, was al meer dan twee jaar in de maak. Zo is het begonnen, en zo ziet het er nu uit.
Van een lesobservatie tot een internationaal programma
Het idee kwam van André Leliveld, onderzoeker bij het Centrum voor Afrikaanse Studies in Leiden en academisch coördinator van de minor Frugal Innovation van de LDE. De studenten in dat programma waren gemotiveerd en internationaal georiënteerd. Ze wilden het verschil maken. En de minor deed er alles aan om hen een mondiaal perspectief te bieden: docenten lieten stemmen uit het Zuiden aan het woord, studenten reisden naar regio’s waar frugal innovation in de praktijk werd gebracht en deden daar zelf onderzoek. Maar uit de evaluaties van studenten bleek steeds weer een gezamenlijke wens om meer: meer directe uitwisseling, meer perspectieven vanuit verschillende contexten, meer ruimte om van medestudenten te leren in plaats van alleen uit het curriculum. Die wens was de kiem van VOICE.
Lelivelds reactie was niet om meer literatuur toe te voegen. Hij wilde juist een ruimte creëren waar kennis zich in alle richtingen tegelijk kon verspreiden: een programma waarin studenten en docenten van verschillende continenten aan gemeenschappelijke vraagstukken werken, waarbij iedereen vanuit zijn eigen context een bijdrage levert. VOICE is geen kritiek op wat er eerder was. Het is waar de minor naartoe wees.
Leliveld ging met vervroegd pensioen nog voordat de eerste editie van start kon gaan. Madi Ditmars nam de leiding over, verzekerde de Comenius-financiering via NWO/NKO en stelde het team samen dat deze editie mogelijk maakte. Het programma is een gezamenlijke inspanning: vier partnerlanden, Nederland, India, Kenia en Colombia, die elk actief deelnemers aanbrengen en hun eigen kennis en netwerken inbrengen. Studenten en praktijkmensen kwamen niet alleen via directe uitnodigingen van partnerinstellingen, maar ook op eigen initiatief, aangetrokken door het onderwerp.
Hoe het werkt: acht weken in beweging
Door Dominique Stolk
Dominique Stolk coördineert VOICE samen met Madi Ditmars. In 2024/2025 heeft ze zelf de minor LDE Frugal Innovation afgerond, de minor die de basis vormt voor dit programma. Ze trapt deze eerste blogaflevering af om je mee te nemen op de acht weken durende reis door VOICE.
VOICE staat voor Virtual Online International Collaborative Exchange. Elke week neemt een partnerinstelling het voortouw en organiseert twee live-sessies rond een thema uit haar eigen context. De deelnemers gaan vervolgens op pad om een ‘flash-etnografie’ uit te voeren: een kort gesprek met iemand uit hun directe omgeving over het onderwerp van die week. Ze brengen hun bevindingen terug naar hun internationale team. Acht thematische teams werken gedurende de volledige acht weken samen en werken toe naar een gezamenlijk geschreven blog die op de ICFI-website wordt gepubliceerd.
De sessies vinden elke maandag en woensdag plaats, van 14.00 tot 16.30 uur CEST, via één Zoom-link. De Brightspace-omgeving, ontwikkeld door het Leiden Learning and Innovation Centre (LLInC), ondersteunt al het asynchrone werk tussendoor. Het programma is gratis. Er worden geen ECTS-studiepunten toegekend, maar deelnemers ontvangen een officieel genummerd certificaat met de logo’s van alle partnerinstellingen.
Peter Knorringa (ICFI) opende het programma. Daarna wordt de leiding elke week door de partnerinstellingen doorgegeven. Van Nederland naar Colombia, vervolgens India, terug naar het African Studies Centre voor het schrijven van academische blogs, Kenia, en ten slotte een afsluitende week met alle partners samen.
Vandaag hing er een sfeer van opwinding, nieuwsgierigheid en misschien ook een vleugje nervositeit in de lucht. Als organisatoren van VOICE waren dat zeker de emoties die wij voelden, en waarschijnlijk deelden de deelnemers die ook. Niemand wist immers precies wat hij of zij kon verwachten, of wie er zeker zou meedoen, bij de allereerste online VOICE-bijeenkomst: de kick-off.
Niet iedereen kon er vandaag bij zijn, maar degenen die er wel waren, hebben er het beste van gemaakt. Voor degenen die het gemist hebben: woensdag staat voor de deur. En degenen die erbij waren, hebben veel meegebracht.
Er waren deelnemers uit Afrika, Zuid-Amerika, Europa en Azië aanwezig, waardoor een breed scala aan perspectieven en ervaringen bijeen werd gebracht. Daardoor was de uitwisseling van ideeën al zeer rijk, iets wat ik, als voormalig biologiestudent, zelfs als bijzonder inspirerend zou willen omschrijven.
Knorringa hield een presentatie die zowel leerzaam als zeer interactief was, waardoor er volop gelegenheid was voor deelnemers om hun inzichten over frugale innovatie en de frugale mentaliteit te delen. De Zoom-breakoutrooms ondersteunden deze uitwisseling nog verder, waardoor kleinere groepen onderwerpen dieper konden verkennen en persoonlijkere banden konden opbouwen. Een van de meest inspirerende aspecten van de bijeenkomst was hoe snel het traditionele onderscheid tussen docent en student leek te vervagen. Dat gezegd hebbende, waren er tijdens de bijeenkomst ook momenten van verlegenheid en stilte, wat volkomen normaal is bij een eerste ontmoeting. Het belangrijkste was dat de bereidheid om mee te doen er was, een geweldig startpunt voor wat ons te wachten staat!
Grappig genoeg realiseerde ik me tijdens de bijeenkomst dat het project zelf een prachtig voorbeeld is van zuinige innovatie, dat aan alle criteria voldoet: het is zuinig met middelen, omdat het online zijn zowel reistijd als kosten bespaart; het is zeer functioneel, doordat het toegang biedt tot kennis en perspectieven van over de hele wereld; en het is eenvoudig in gebruik, aangezien er niet veel meer voor nodig is dan een telefoon en een stabiele internetverbinding.
Over het geheel genomen was de kick-off een succes en nu we de bal aan het rollen hebben gebracht, kan ik niet wachten om te zien wat er nog meer gaat komen. Bent u net zo enthousiast als ik?
In deze serie volgen we het programma week na week. Elke aflevering stelt een van de deelnemende landen voor, de mensen erachter en de kennis die zij inbrengen.
Het programma is van start gegaan. We wensen alle deelnemers en docenten een inspirerende acht weken toe. U kunt het hier volgen.