Christiane Wolfaart volgt momenteel de master Supply Chain Management in Rotterdam, nadat zij eerder Bedrijfskunde studeerde en een master Marketing Marketing afrondde aan de Rotterdam School of Management (RSM). Duurzaamheid loopt als een rode draad door haar academische pad: tijdens haar eerste masterscriptie deed ze al onderzoek naar kweekvlees.
Christiane werd geattendeerd op het LDE Thesis Lab. Binnen dit lab schrijf je je scriptie op basis van een ‘real life challenge’. Eén case sprong er meteen uit voor haar. Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) zocht een student die wilde onderzoeken hoe duurzaamheidscriteria geïntegreerd kunnen worden in het inkoopproces van medicijnen.
Dit werd gefaciliteerd door de community Groene Zorg van het Leiden-Delft-Erasmus Centre for Sustainability. Een vraagstuk precies op het snijvlak van duurzaamheid, zorg en supply chain management.
In dit blog deelt Christiane haar ervaring en vertelt ze hoe ze zich persoonlijk en professioneel heeft ontwikkeld door deel te nemen aan het LDE Thesis Lab. Een ervaring die haar zelfs naar Malmö bracht, waar zij haar scriptieresultaten mocht delen tijdens een internationaal zorgcongres.
Onderzoek naar duurzame inkoop van medicijnen
Voor haar scriptie dook Christiane in de vraag hoe duurzaamheid een structurele plek kan krijgen in het inkoopproces van medicijnen. Ze deed dit onderzoek voor iZAAZ, de gezamenlijke inkooporganisatie voor geneesmiddelen van alle Nederlandse UMC’s, waar in een pilot voor het eerst duurzaamheidscriteria werden opgenomen in een tender.
“Ik ben aan de slag gegaan met het verbeteren van de vragenlijst voor inkopers. Concreet betekent dit dat leveranciers bij het reageren op een offerte niet alleen prijs- en kwaliteitsinformatie aanleveren, maar ook een uitgebreide duurzaamheidsvragenlijst moeten invullen. Daarin komen onderwerpen aan bod als milieucertificering, afvalwaterverwerking en de herkomst van werkzame stoffen. Ook wordt uitgevraagd waar medicijnen worden geproduceerd en verpakt, omdat deze stappen vaak in verschillende landen plaatsvinden”, legt Christiane uit.
Om te begrijpen hoe dit nieuwe proces in de praktijk werkte, deed Christiane interviews met zowel leveranciers als inkopers. Aan de leverancierskant was ze vooral benieuwd naar hun ervaringen. “Hoe vonden jullie het om al deze vragen in te vullen? Wat doen jullie in het algemeen aan duurzaamheid en is er informatie die niet werd uitgevraagd, maar die jullie wel hadden kunnen delen?”
Aan de kant van de inkopers lag de focus juist op de beoordeling van al die informatie. “We hebben nu alle informatie, maar hoe maken we daar een objectieve beoordeling van in plaats van een subjectieve?”, vertelt Christiane. Daarbij speelde ook de praktische kant een grote rol. Omdat er binnen de ziekenhuisinkoop van geneesmiddelen het hele jaar door veel tenders lopen, is het proces erg arbeidsintensief. “De vraag was dan ook: hoe kunnen we dit zo efficiënt mogelijk meenemen, en kunnen we een deel automatiseren?”
Door gesprekken te voeren aan beide kanten van de keten kreeg Christiane een compleet beeld van het proces. Zo kon ze concrete verbeterpunten formuleren voor een duurzamer en efficiënter inkoopproces.
Wat nodig is om de medicijnketen te verduurzamen
Uit haar onderzoek haalde Christiane drie kernpunten die volgens haar cruciaal zijn voor het verduurzamen van de farmaceutische keten.
In eerste instantie is dat samenwerking. “Voor een farmaceutische keten moet er echt een ketenaanpak zijn. Op eilandjes werken, dat gaat gewoon niet. De keten bestaat uit veel verschillende stakeholders, van producenten en distributeurs tot inkoopgroepen en zorgverzekeraars, die allemaal invloed hebben op duurzame keuzes.”
Voor een farmaceutische keten moet er echt een ketenaanpak zijn. Op eilandjes werken, dat gaat gewoon niet.
Daarmee samenhangend is transparantie volgens haar onmisbaar. “Als je wil gaan verduurzamen, dan moet je wel weten wat er gebeurt in de keten. Door meer samen te werken ontstaat meer vertrouwen, wordt duidelijk waar de hotspots zijn, waar de grootste uitstoot plaatsvindt en waar verbeterkansen liggen.”
Tot slot benadrukt Christiane dat duurzaamheid geen eenvoudige puzzel is. “De farmaceutische industrie is complex.” Vooral in de generieke markt is de ruimte om te investeren beperkt. “Daar is heel veel prijsconcurrentie, waardoor de winstmarge gewoon heel klein is.” Verduurzaming vraagt daarom om een langetermijnblik, waarin men zich er bewust van moet zijn dat niet alles van de ene op de andere dag verandert.
Van scriptie naar internationaal podium
“Een onverwachte en bijzondere uitkomst van mijn deelname aan het Thesis Lab was de uitnodiging om mijn onderzoek internationaal te presenteren.” Christiane werd benaderd door Elisa Frenz, CEO van Health Proc Europe, nadat haar universitair coach haar had doorgestuurd. “Het was heel gaaf om dit bericht te krijgen.”
Een onverwachte en bijzondere uitkomst van mijn deelname aan het Thesis Lab was de uitnodiging om mijn onderzoek internationaal te presenteren.
Afgelopen november mocht ze haar scriptieresultaten presenteren tijdens een workshop in Malmö, als neven-bijeenkomst van de 7th Nordic Conference on Sustainable Healthcare, georganiseerd door het Nordic Center for Sustainable Healthcare. De workshop stond in het teken van duurzame inkoop van geneesmiddelen en bracht stakeholders uit dertien verschillende landen samen. “Het ging er echt om: hoe kunnen we dit Europees breder trekken? Want leveranciers zitten natuurlijk in allerlei landen en Nederland is maar een klein onderdeel van het geheel. Het was heel interessant om te horen hoe alle verschillende landen dit vraagstuk aanpakken.” Daarnaast kreeg Christiane de kans om presentaties bij te wonen van toonaangevende bedrijven in de sector.
Verrassend inzichten uit het onderzoek
Tijdens haar onderzoek viel het Christiane vooral op hoe complex de samenwerking binnen de zorgketen is. Alle schakels in de keten hebben met elkaar te maken en delen de wens om te verduurzamen, maar in de praktijk blijkt dat niet altijd eenvoudig. “Iedereen vindt dat het beter en duurzamer moet. Tegelijkertijd spelen financiële overwegingen een belangrijke rol bij besluitvorming, waardoor duurzame keuzes soms lastig zijn door te voeren.”
Ook aan de kant van inkopers zag ze een duidelijke zoektocht. De wil om duurzamer in te kopen is er, maar er bestaat onzekerheid over hoe dat het beste kan worden aangepakt en wat de gevolgen zijn. “Op het moment dat wij daar wat meer geld voor betalen, gaan ook de zorgkosten omhoog.”
Wat Christiane niet had voorzien, was hoe groot de rol van communicatie daarin is. “Heel veel mensen willen wel, maar weten nog niet goed hoe. Betere afstemming en samenwerking kunnen helpen om duurzaamheid stap voor stap verder te brengen binnen de zorg.”
Haar boodschap aan zorgorganisaties
Als Christiane één boodschap mag meegeven aan zorgorganisaties die willen starten met duurzame inkoop, dan is het vooral: gewoon doen. “Er wordt soms heel lang nagedacht en vergaderd over hoe we dit het beste kunnen doen, maar de eerste keer dat je iets doet, gaat het nooit perfect zijn. Het is altijd een leerproces. Je wordt elke keer een beetje beter.”
Daarnaast benadrukt ze het belang van samen leren en kennis delen. “Ga vooral met elkaar in gesprek, want dan kun je ook samen leren.” Daarbij verwijst ze naar een term die ze vaak hoorde tijdens het Thesis Lab: ‘proudly copied’. “Als iets bij iemand anders succesvol is, neem het mee, probeer het en pas het aan zodat het bij je eigen situatie past.” Duurzaamheid is geen concurrentievraagstuk. We moeten het samen doen.”
Waarom je moet deelnemen aan een LDE Thesis Lab
Christiane ontdekte tijdens het Thesis Lab hoe breed de mogelijkheden zijn binnen de zorg voor iemand met een achtergrond in supply chain management. “Ik heb een hele nieuwe industrie leren kennen en dat heeft me ook echt enthousiast gemaakt. Waar ik eerder dacht dat de gezondheidszorg vooral toegankelijk is voor studenten met een farmaceutische of (bio)medische achtergrond, realiseerde ik mij dat supply chain management in de zorgsector ook een grote rol speelt.”
Ik heb een hele nieuwe industrie leren kennen en dat heeft me ook echt enthousiast gemaakt.
Het Thesis Lab hielp haar ook om gerichter na te denken over haar toekomst. Door gesprekken met partijen uit de farmaceutische sector kreeg ze een beter beeld van de carrièremogelijkheden. Dat maakte de stap naar de zorg voor haar ineens een stuk toegankelijker.
Daarnaast benadrukt Christiane de meerwaarde van het werken binnen een Thesis Lab-groep. “De studenten in de groep komen uit verschillende opleidingen en werken aan uiteenlopende duurzaamheidsthema’s, maar tijdens het schrijven van je scriptie loop je vaak tegen dezelfde uitdagingen aan. Je kan dus echt goed sparren met elkaar. Bovendien ga je op een heleboel excursies, dus dat maakt het ook leuk. Zonder twijfel raad ik iedere student aan om mee te doen aan een Thesis Lab.”
Je kan echt goed sparren met elkaar. Bovendien ga je op een heleboel excursies, dus dat maakt het ook leuk.
LDE Thesis Labs 2026 van start
Deze maand is een nieuwe groep van 95 studenten gestart met de LDE Thesis Labs 2026.
Benieuwd naar hun traject en resultaten? Bekijk dan deze webpagina en LinkedIn pagina voor updates. Ben je als masterstudent geïnteresseerd in deelname aan een Thesis Lab? Houd dan ook deze pagina’s in de gaten.
Tekst: Sifra Hordijk
