Wat is regeneratie, en hoe kan het in de praktijk worden toegepast? Hoe beoordelen we wat echt regeneratief is en wat niet? Wie en wat hebben we de komende jaren nodig om naar meer regeneratieve toekomsten te bewegen?
Dit zijn enkele van de vragen die 32 experts uit de academische wereld en praktijk onderzochten tijdens een inspirerende co-creatiesessie afgelopen donderdag 21 mei in The Field in Leiden. De ideeën, reflecties en spanningen die tijdens het middagevenement naar voren kwamen, zullen nu dienen als input voor een gezamenlijke white paper die in najaar 2026 zal worden uitgebracht.
Stemmen over regeneratie samenbrengen
Op donderdag 21 mei kwamen onderzoekers van de Universiteit Leiden, TU Delft, Erasmus Universiteit Rotterdam en de Hogescholen Den Haag en Inholland, die samen 17 faculteiten en lectoraten vertegenwoordigen en een indrukwekkende diversiteit aan disciplines en expertise vertegenwoordigen, samen met praktijkmensen bij The Field in Leiden voor een co-creatiesessie over regeneratie. Zij werden vergezeld door studenten van het LDE Thesis Lab Generation Regeneration, die net zes maanden hebben onderzocht hoe een regeneratieve toekomst eruit zou kunnen zien voor de Zuid-Hollandse Delta.
De middag, georganiseerd door onze Community on Regeneratieve Toekomsten, had als doel een diversiteit aan perspectieven en ervaringen samen te brengen om bij te dragen aan een collectieve white paper. In plaats van te proberen een enkele definitie van regeneratie te formuleren en daarmee de mogelijkheid tot discussie af te sluiten, creëerde de sessie ruimte voor dialoog, reflectie en collectieve verbeelding over wat regeneratieve toekomsten kunnen betekenen in verschillende vakgebieden en praktijken en hoe wij als samenleving naar zulke toekomsten kunnen bewegen. En tenslotte is regeneratie misschien gewoon te breed, te levendig, waarschijnlijk het leven zelf omvattend, om in één definitie te passen.
Om deelnemers aan te moedigen verder te denken dan mensgerichte perspectieven en (her)verbinding te maken met de buitenwereld, werd iedereen uitgenodigd om een niet-menselijke stem te vertegenwoordigen tijdens de discussies. Rivieren, schimmels, bijen, bossen, bodems, oceanen, allemaal vonden ze een plek aan tafel, wat ons eraan herinnerde die stemmen en perspectieven niet te vergeten die vaak ontbraken in gesprekken over de toekomst.
Van inspiratie tot reflectie
Het evenement opende met een inspirerende paneldiscussie met:
- Amanda Brandellero (hoogleraar Cultuur en Duurzaamheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam),
- Marja Spierenburg (hoogleraar Anthropology of Sustainability and Livelihood aan de Universiteit Leiden),
- en Bregje van Wesenbeeck (hoogleraar natuurgebaseerde oplossingen voor overstromingsrisico en klimaatadaptatie aan de TU Delft).
Samen onderzochten ze regeneratie door de lens van hun eigen vakgebieden en reflecteerden ze op hoe regeneratief denken verschilt van de huidige duurzaamheidsbenaderingen die in sommige contexten gericht zijn op het in stand houden van de status quo en het beperken van negatieve effecten op het milieu. Regeneratie daarentegen nodigt ons uit om onze relatie met de natuur, tijd en elkaar te heroverwegen.
Eén ding werd echter al snel duidelijk: regeneratie draait minder om het vinden van de "perfecte" definitie en meer om wat we in de praktijk achter het woord zetten, en hoe we ons daaraan verbinden als we de huidige systemen echt willen transformeren.
Het panel benadrukte ook de mismatch tussen de kortetermijnlogica van veel politieke en economische systemen en de langzamere ritmes die ecosystemen nodig hebben om te herstellen. Tegelijkertijd benadrukten deelnemers dat overgangen naar regeneratieve toekomsten sociaal rechtvaardig en inclusief moeten blijven en niet ten koste moeten gaan van bepaalde groepen en gemeenschappen. Onderwijs, verbeelding, culturele verandering, transformatieve waarden en het opnieuw verbinden met de natuur kwamen naar voren als cruciale stappen om regeneratie vooruit te helpen.
Vijf rondetafels, talloze connecties
Geïnspireerd door het openingspanel werden deelnemers uitgenodigd om deel te nemen a
an interdisciplinaire rondetafeldiscussies rond vijf thema's:
- Regeneratief ontwerp en materialen
- Regeneratieve landbouw en voedselsystemen
- Regeneratieve gemeenschappen, steden en landschappen
- Regeneratieve bedrijfsmodellen en economieën
- Overgang naar een regeneratieve samenleving
De gesprekken waren levendig, kritisch en diep interdisciplinair. Gedurende de middag onderzochten deelnemers spanningen tussen theorie en praktijk, bespraken barrières voor implementatie en opschaling, en reflecteerden ze op het belang van zorg, wederkerigheid, experimenteren en langetermijndenken.
De rondetafelgesprekken werden afgesloten met een gezamenlijke plenaire reflectiesessie, waarbij inzichten van de verschillende groepen werden samengebracht en verbindingen tussen thema's begonnen te ontstaan. En hoewel veel ogen natuurlijk gericht waren op de tafels Business Models and Economies and Societal Transition bij het bespreken van grootschalige veranderingen, waren de deelnemers het erover eens dat de verantwoordelijkheid voor een werkelijk regeneratieve transformatie gedeeld wordt tussen alle sectoren, disciplines en niveaus van de samenleving.
Op 
weg naar een collectieve white paper
De tijdens de sessie verkregen inzichten zullen nu bijdragen aan de ontwikkeling van een gezamenlijke white paper over regeneratie. In plaats van één definitieve of rigide definitie te geven, streeft het white paper ernaar een diversiteit aan stemmen, disciplines, vragen en paden samen te brengen die toekomstige onderzoek, onderwijs, beleid en praktijk kunnen inspireren.
De white paper wordt in de herfst van 2026 uitgebracht, maar vanaf de zomer zullen preview-artikelen op onze website en sociale media worden gepubliceerd.
Dank je wel!
We willen alle deelnemers hartelijk bedanken voor het inbrengen van hun openheid, nieuwsgierigheid, expertise en energie in de discussies. Een speciale dank aan alle moderatoren en journalisten die tijdens de sessie aanwezig waren om de discussies te begeleiden en te rapporteren, en aan onze partner Het Groene Brein voor hulp bij het organiseren van dit evenement.
Deze sessie markeert geen eindpunt, maar een nieuwe stap in een voortdurende collectieve verkenning van hoe regeneratieve toekomsten eruit kunnen zien, en hoe we ze samen kunnen gaan opbouwen.
Foto's: Barbra Verbij
