Als onderdeel van de Leiden-Delft-Erasmus Minor Frugal Innovation for Sustainable Futures belichten we het werk van studenten die zich bezighouden met interdisciplinair onderzoek naar duurzame en inclusieve oplossingen. 
Deze maand hebben we de blog van Lisanne de Haan, die na het afronden van haar bachelor Security Studies aan de Universiteit Leiden is begonnen met de minor Frugal Innovation.
Tijdens haar studie heeft ze een sterke basis opgebouwd op het gebied van menselijke veiligheid, internationale politiek en sociale ongelijkheid. Momenteel verlegt ze haar focus naar milieuontwerp, met name biomimicry en bio-ontwerp, met als doel bij te dragen aan transformatieve verandering in vervuilende industrieën. Ze is geïnteresseerd in het integreren van sociale en natuurwetenschappen om bruggen te slaan en meer holistische benaderingen te ontwikkelen.
In deze blog reflecteert Lisanne kritisch op de belofte van (zuinige) innovatie aan de hand van een casestudy over verbeterde biomassakachels op het platteland van India. Aan de hand van dit voorbeeld laat ze zien hoe zelfs goedbedoelde, mensgerichte innovaties moeite kunnen hebben om een blijvende sociale en ecologische impact te hebben wanneer het gedrag van gebruikers op de lange termijn en de lokale realiteit onvoldoende worden begrepen.
Sinds de industriële revolutie geloven we dat innovatie onze samenleving vooruit helpt en ons een betere levensomstandigheden zal brengen. Daardoor denken we dat als er iets ‘geïnnoveerd’ wordt, dit altijd positieve resultaten oplevert. Deze blog laat zien dat het moeilijker is dan we denken om echt iets te veranderen.'
Lisanne de Haan
Wat is (frugal) innovation?
Innovatie wordt gezien als het introduceren van nieuwe apparaten, methoden of materialen voor toepassing om commerciële of praktische doelstellingen te verwezenlijken. Dit kan worden geïnitieerd door allerlei soorten mensen en groepen, zoals multinationale onderzoeksbedrijven, maar ook door mensen die op lokaal niveau innoveren.
Frugal innovation is een herinterpretatie van het innovatieproces en wijkt af van de nadruk op groei, mechanisatie en protocolisering. Het begrip zuinigheid is ontstaan uit de nieuwe maatschappelijke uitdaging van beperkte hulpbronnen en de motivatie om de kostenindex van producten te verlagen om ze op een rendabele manier op de markt te brengen. Het raakte echter snel in de vergetelheid tijdens het consumptietijdperk, aangewakkerd door de industriële revolutie, waarin het bevredigen van consumptiedesires werd gepromoot.
Vanaf de jaren zeventig werd zuinigheid opnieuw besproken en gepubliceerd vanwege milieu- en ecologische bezorgdheden. Nu is het een veelzijdig concept dat zich ook richt op het ontwerpen van innovaties vanuit een meer “mensgerichte benadering”, met de nadruk op bredere toegankelijkheid, lage kosten/grondstoffenfunctionaliteit en eenvoud van een product.
Zuinig innoveren vanuit de Indiase plattelandscontext
Al tientallen jaren worstelt India met het probleem van luchtvervuiling binnenshuis in huishoudens. Momenteel zijn veel huishoudens, vooral op het platteland, afhankelijk van traditionele kachels. Deze worden gestookt met vaste brandstoffen zoals hout, hooi, koeienmest en afval van gewassen.
Het verbranden van afval gebeurt echter op een inefficiënte manier, waardoor grote hoeveelheden rook en giftige stoffen vrijkomen, waaronder koolmonoxide en fijnstof. Als gevolg daarvan veroorzaakt koken ernstige luchtvervuiling binnenshuis, wat leidt tot tal van gezondheidsproblemen zoals kanker, luchtweginfecties en andere ziekten.
In 2006 deed BP Energy India Ltd. een poging om dit maatschappelijke probleem aan te pakken door geavanceerde kachels op de markt te brengen. Dit werd gedaan om aan de behoeften van huishoudens te voldoen en om bij te dragen aan de overstap naar alternatieve schone energiebronnen. Dit werd gerealiseerd door een samenwerking tussen BP en zijn Indiase opvolger, First Energy Private Limited (FEPL).
De doelgroep die het bedrijf wilde bereiken, waren gezinnen met een laag inkomen op het platteland. Om te achterhalen hoe een kosteneffectieve kachel kon worden gemaakt die ook aan de behoeften van deze gezinnen zou voldoen, voerde een team van onderzoekers etnografisch onderzoek uit om zich te verdiepen in de routines en gewoonten van plattelandsgezinnen.
Het product moest niet alleen passen bij de context en de behoeften van de gezinnen, maar ook functioneel, toegankelijk, beschikbaar en energiezuinig zijn. Daarom werkte het team samen met verschillende lokale actoren om met hen in contact te komen en hun kennis in het ontwerpproces te betrekken.
Voorbeelden hiervan zijn: ondernemers op dorpsniveau, verschillende ngo's, Indiase universiteiten en andere kennisinstellingen. Daardoor kon het team van het bedrijf strategieën ontwikkelen om de energie-efficiëntie, veiligheid en populariteit van de verbeterde kachel te vergroten. Vervolgens werd een zakelijk ecosysteem gecreëerd dat de soepele integratie van een product in lokale gemeenschappen zou ondersteunen.
Dit omvatte samenwerking met vrouwen die nauw verbonden waren met de gemeenschap, om potentiële kopers van de kachels te adviseren en om voorraad aan te leggen voor de kachels en brandstof. Dit was cruciaal om de kachels toegankelijk te maken en brandstof altijd beschikbaar te hebben.
Bovendien werd bij de leden van de gemeenschap bewustzijn gecreëerd over hoe de nieuwe kachel werkte en waarom deze beter was dan traditionele kachels.
Kortom, het bedrijf wilde veranderingen tot stand brengen door een onverzadigde markt van klanten met een laag inkomen te betreden. Veranderingen doorvoeren om kansen te creëren voor een duurzamere toekomst, waarbij zowel de gezondheid van het milieu als de kwaliteit van het leven van elke mens centraal staan.
Tot nu toe dacht u misschien nog steeds dat innovatie en ontwikkeling met een goed doel vaak tot succes leiden. Ik zal u echter laten zien dat de weg naar het realiseren van de beoogde positieve impact langer is dan u zich had voorgesteld, vooral als het gaat om frugale innovatie.